Najszybsza dwurdzeniowa karta firmy AMD wykorzystuje podobną konstrukcję budowy, jak Radeon 4870 X2, bądź Radeon 3870 X2. Na jednej, długiej płytce drukowanej umieszczono obok siebie dwa chipy graficzne (Cypress) wraz pamięcią lokalną, której jest 2 GB. Do komunikacji między sobą wykorzystują technologię CrossFire. Przewaga Radeona 5970 nad standardowymi platformami składającymi się z dwóch układów graficznych jest taka, że nie trzeba rezerwować dwóch, a ostatnio nawet czterech slotów na płycie głównej. Oprócz tego nie musimy mieć płyty głównej z dwoma slotami PCI Express, a nawet nie musi ona wspierać technologii CrossFire. To nie zaprzeczalne plusy.

Radeon 5970 nie jest „odpowiedziÄ…” na żaden ukÅ‚ad graficzny konkurencji, czyli NVIDII. Póki co najszybszy akcelerator zielonych, to GeForce GTX 295 i w wielu przypadkach HD 5870 potrafiÅ‚ siÄ™ z nim uporać. W wielu, ale nie we wszystkich, stÄ…d AMD postanowiÅ‚o wydać takÄ… kartÄ™, która bÄ™dzie nie tylko najszybszÄ… obecnie, ale i w przyszÅ‚oÅ›ci. Premiera Fermi zbliża siÄ™ wielkimi krokami, dobrze jest wiÄ™c mieć już coÅ› w zanadrzu.

Cena HD 5970 została początkowo ustanowiona na poziomie 2200-2300 zł. Niestety blisko zerowa dostępność sprawiła, że tam gdzie tą kartę znajdziemy kosztuje od 2500 do 3200 zł. Najszybsza karta graficzna NVDII kosztuje znacznie mniej, bo 1600-1700 zł. Czy warto zatem dokładać minimum 900 zł do Radeona 5970? Wnioski będziecie mogli wyciągnąć po zobaczeniu naszych wyników z gier.

Jak już wspominaliśmy we wstępie, Radeon 5870 jest pierwszym akceleratorem graficznym ze wsparciem DirectX 11. Wspomaga również OpenGL 3.1. AMD wymienia kilka najważniejszych funkcji jakie wprowadza DX 11, które pokrótce wymienimy i opiszemy. Co prawda całą dokumentację można pobrać ze strony Microsoftu, ale niektóre wywody ciężko zrozumieć osobie, która nie ma zielonego pojęcia na temat programowania. My postaramy się opisać to prostym i zrozumiałem językiem :-).

DirectX 11 wchodzi w skład nadchodzącego systemu operacyjnego Windows 7, którego premiera odbędzie się pod koniec października. Najciekawsze i najważniejsze cechy nowego API to:

• Teselacja


• Shader Model 5.0


• Compute Shader


• WielowÄ…tkowość


• Lepsze cienie

Teselacja





Temat powraca niczym bumerang rzucony w dal. Teselacja została po raz pierwszy zaprezentowana dobrych kilka lat temu podczas wprowadzenia Radeona 8500. Odpowiednio napisane gry miały na Radeonach wyglądać lepiej, szczegóły grafiki miały przyciągacz graczy. Niestety stało się zupełnie odwrotnie, bo developerzy zupełnie odpuścili teselację. Na rynek zostało wydanych kilka gier i trochę patchy do istniejących już tytułów. Teraz teselacja wchodzi już w skład DirectX 11.

Teselacja, polega na zwiększeniu ilości trójkątów bez znacznego zmniejszenia wydajności. Każdy obiekt jaki widzimy w grach jest złożony z siatki trójkątów (bądź wielokątów). W zależności od stopni skomplikowania tej siatki, możemy podziwiać zupełnie proste figury, bądź bryły, jak i bardzo skomplikowane przedmioty, postacie, efekty falowanej wody itd. Cała sztuczka polepszenia jakości polega na tym, że do teselatora trafia dany trójkąt, który jest dzielony na kilka lub kilkanaście mniejszych trójkątów, zwiększając przy tym szczegółowość danego przedmiotu. Proszę zwrócić na zamieszczone schematy, łatwiej zrozumieć, na czym ów technika polega.

Zauważyć przy tym trzeba, że cały proces odbywa się bez użycie dużych ilości danych w pamięci operacyjnej, co w końcowym efekcie zmniejsza wymagania sprzętowe. Na teselacji mogą zyskać również programiści, wystarczy że wskażą dany obszar w siatce trójkątów, i resztę procesu zajmie się teselator. W teorii brzmi bardzo dobrze, mamy nadzieję, że ta technologia zostanie szerzej wykorzystana w grach, bo jak do tej pory nie znalazła większego uznania.

Shader Model 5.0

To już kolejna, piąta odsłona Shader Model, która zawiera nowe funkcje. Przede wszystkim jest prościej dla programistów. Najnowsza wersja SM umożliwia prowadzenie obliczeń o podwójnej precyzji, co pozwala na poprawienie dokładności renderingu. Ma prowadzić to oczywiście do lepszego odwzorowania świata w grach 3D.

Compute Shader

Technika ta raczej nie ma wpływu na to, co widzimy na ekranie. Jest to nowy standard zawarty w DX 11, który ma za zadanie ujednolicić technologię NVIDIA CUDA i ATI Stream. Do tej pory te technologie były ze sobą niekompatybilne. Jak wiadomo, CUDA i Stream pozwalają układowi graficznemu dokonywać innych zadań, niż tworzenie obrazu przestrzennego, jaki widzimy na ekranach, czyli np. obliczanie fizyki, czy innych skomplikowanych procesów, które obecnie wykonuje CPU.

Wielowątkowość



Główny zamysł wielowątkowości jest taki, aby w pełni wykorzystać moce drzemiące w wielordzeniowych procesorach i kartach graficznych. Wraz z DirectX 11 staje się możliwe lepsze wykonywanie kodu, a co za tym idzie lepsze skalowanie sprzętu pracującego w zespołach SLI i CrossFire.

Lepsze cienie



Jakość grafiki to drugi obok możliwie najwyższej wydajności wymóg graczy, jaki stawiają akceleratorom graficznym. Również i tutaj z pomocną ręką przychodzi DX 11. Poprawie ulegną cienie. Nie jest już żadną nowością stosowanie miękkich cieni (Soft Shadows), które jak widać na zamieszczonym obrazku są na brzegach rozmyte, a nie ostre, jak to było w starszych grach. Tym razem jednak dzięki technice "Contact Hardened Shadows" krawędź cienia np. drzewa będzie ostrzejszy na dole i bardziej rozmyty w dalszej odległości.

Do tej pory łączyć kilka monitorów mogliśmy tylko przy pomocy specjalnego urządzenia o nazwie TripleHead2Go, którego producentem jest Matrox. Najnowsze Radeony poradzą sobie bez tego drogiego gadżetu (około 1000 zł). Jak widać, użycie np. 6 dużych monitorów może sprawić nie lada zabawę graczom, ale nie tylko. Z funkcji ATI Eyefinity skorzystać mogą też inni, jak developerzy czy osoby, którym brakuje miejsca na standardowych monitorach i potrzebują więcej przestrzeni na pulpicie dla aktywnych aplikacji. Jak widać na zmieszczonych obrazkach, technologia którą wdraża AMD jest ciekawa.

Radeon 5970 przyjechał do nas prosto z firmy Sapphire. Sama budowa układu graficznego w niczym nie odróżnia się na tle referencyjnych HD 5970. Stąd też Sapphire dokonał niewielkiego podkręcenia zegarów taktujących z zalecanych 725/1000 MHz do 735/1010 MHz. Nie powinno to wpłynąć na wzrost wydajności, aczkolwiek ładnie prezentuje się w witrynach sklepowych, bądź informacjach prasowych :). Na pokładzie znalazło się 2 GB pamięci operacyjnej, po 1 GB dla każdego GPU. Gwarancja prezentowanej karty wynosi 2 lata. Cena na daną chwilę wynosi blisko 3000 zł.





Akcelerator mieścił się w dużym kartonowym pudełku, którego rozmiary przewyższają nawet pudła płyt głównych. W środku oprócz Radeona 5970, Sapphire przygotował bogaty zestaw wyposażenia składający się z: instrukcji obsługi, sterowników, przewodów zasilających, przejściówki DVI->D-Sub, przejściówki DVI->HDMI, przejściówki Display Port, a także kuponów na pełne wersje gier Dirt 2 oraz BattleForge. Zestaw dodatkowego wyposażenia jest imponujący.









Pierwsze co siÄ™ rzuca w oczy po wyjÄ™ciu karty z pudeÅ‚ka, to gabaryty. Radeon 5970 mierzy okoÅ‚o 31 cm, co stanowi nie lada wyzwanie dla wielu obudów. Najczęściej akcelerator może kolidować z koszykami dysków twardych. Grubość jest już standardowa – Radeon zajmuje dwa sloty na pÅ‚ycie głównej. Gdyby ktoÅ› musiaÅ‚ przetransportować autem komputer z Radeon 5970, to zalecamy wyjąć go, albowiem nawet dobre przykrÄ™cenie nie gwarantuje stabilnoÅ›ci.

Sam ukÅ‚ad graficzny przypomina wczeÅ›niejsze modele – HD 5850 i HD 5870. Karta jest zakryta z obu stron. Jedynie na rewersie w miejscu mocowania systemu chÅ‚odzÄ…cego dojrzeć można elektronikÄ™.





System chłodzący został przejęty z poprzedników. Składa on się z dużej, miedzianej płytki wykorzystującej technologię heatpipe, aluminiowych radiatorów oraz sporego wentylatora umieszczonego na końcu akceleratora. Ciepłe powietrze wyrzucane jest na zewnątrz komputera, poprzez śledź. Ciężko wypowiedzieć się na temat pracy wentylatora, ponieważ był on wg nas uszkodzony. Przez cały okres testów jakby obcierał o coś. Zresztą problem ten występuję również na kartach innych producentów, co można wyczytać w zagranicznych wortalach komputerowych. Gdyby nie to, referencyjny cooler można by uznać za relatywnie cichy w działaniu. Pod względem temperatur, Radeon 5970 nie bije rekordów w osiąganiu astronomicznych wartości. Średnia temperatura rdzeni graficznych w spoczynku wynosiła około 60 stopni, natomiast w grach nie więcej niż 78 stopni.

Na konfigurację testową złożyły się:

• Intel Core 2 Duo E8400 @ 3.9 GHz


• GeIL DDR2 4 GB RAM


• MSI P45


• Seagate Barracuda 7200.11 160 GB


• Chieftec 600 W

OS: Windows Vista Ultimate 32 bit SP1
Jakość grafiki w grach - maksymalne wartości.





Już jest następca tej świetnej gry wojennej, ale my testujemy jeszcze w poprzedniku, który idealnie nadaje się do testów kart graficznych. Radeon 5970 czuje się ja ryba w wodzie, nie ma sobie równych.





Wreszcie mamy układ graficzny, który pozwoli na zabawę w 1920x1200 w wysokich detalach i wygładzaniem krawędzi przy zachowaniu wysokiej ilości klatek/s. Radeon 5970 uskrzydla Crysisa.





W Far Cry 2 najnowszy układ graficzny AMD jest nieco blokowany przez nasz procesor. Radeon 5970 uzyskał wyniki na poziomie również dwurdzeniowego Radeona 4870 X2.





W RaceDriver: Grid Radeon 5970 ponownie na wyraźnym prowadzeniu. Szkoda, że nasz monitor nie pozwala na ustawienie wyższej rozdzielczości.





Wydajność na Radeonach nadal kuleje w HawX. Filtrowanie anizotropowe sprawia, że wydajność nie jest taka, jaka powinna. Mimo wszystko najnowszy Radeon na prowadzeniu.





Kolejna gra, gdzie zabrakło mocy procesora. Radeon 5970 na niewielkim prowadzeniu.





Radeon 5970 wręcz doskonale wykazał się w Stalkerze. Wydajność nieporównywalna do niczego innego! Jesteśmy pod wrażeniem.

Radeon 5970 to jeden z niewielu układów graficznych, przy których producent wręcz zaleca użytkowników do jego podkręcenia. W tym celu nawet udostępnia specjalny program do zmiany napięcia zasilającego rdzeń graficzny oraz pamięć operacyjną. Standardowo Radeon 5970 jest zasilany 1.05 V dla GPU i 1.10 V dla RAM. Przy pomocy aplikacji ATIOVervolt możemy je podnieść do 1.25/1.15 V dla GPU/RAM. Nie czekając szybko przestawiliśmy suwaki i wzięliśmy się za podkręcanie. Uzyskaliśmy w pełni stabilne 950/1280 MHz! Przypominamy, że standardowa częstotliwość taktowania wynosi 735/1010 MHz dla testowanej karty Sapphire. Overclocing przyniósł ogromny wzrost wydajności, co widać na powyższych wykresach. Podkręcanie naprawdę opłaca się. Pytanie tylko, czy znajdziemy grę, w której standardowa moc Radeona 5970 jest za mała :).

Pomiar poboru energii elektrycznej dokonaliśmy za pomocą watomierza, który był podłączony do przewodu zasilającego komputer testowy. Pomiary dokonaliśmy podczas wytężonego testu w Crysis (obciążenie) i gdy uruchomiony był system operacyjny wraz z przeglądarką Firefox.





Cała rodzina Radeonów HD 5000 charakteryzuje się niskim poborem energii. Stąd też nie ma niespodzianki w modelu HD 5970. Mając na uwadze fakt, że na pokładzie znajdują się dwa rdzenie graficzne, to pobór jest niewielki. Bez obciążenia nasz komputer testowy wraz z Radeonem 5970 pobierał około 147 W, w grach natomiast 340 W. To mniej, niż dwurdzeniowe GeForce GTX 295 i Radeon 4870 X2.

AMD udało się dopiąć swego: ma najszybszą kartę graficzną przeznaczoną na rynek PC. Jej wydajność jest bezkompromisowa. W każdej grze Radeon 5970 zajmował najlepsze pozycje, w tyle pozostawiając dwurdzeniowego GeForce GTX 295, czy też starszego brata HD 4870 X2. Jednak by móc w pełni wykorzystać moc drzemiącą w najnowszym układzie graficznym AMD, należy posiadać dość szybki procesor oraz odpowiednio duży monitor. Karta pokaże co potrafi dopiero w najwyższych rozdzielczościach. Wyjściowa wielkość, to 1920x1200, ale Radeon 5970 z pewnością da sobie radę w wyższych trybach. Ponadto do zalet należy zaliczyć akceptowalny (jak na tego typu kartę i jej wydajność) pobór mocy oraz temperatury.

Do minusów natomiast zaliczamy warkot wentylatora w karcie Sapphire (być może jest to dolegliwość sampli testowych) oraz niestety gabaryty. W wielu obudowach, Radeon 5970 w niej się nie zmieści lub trzeba będzie zmodyfikować jej wnętrze, np. koszyk dysków twardych.

Na koniec pozostaje kwestia ceny. Początkowa kwota, jaką podawano za Radeona 5970 to około 2200-2300 zł. Rzeczywistość jedna bywa okrutna. Rodzina HD 5000 kuleje z powodu słabej dostępności. Stąd też ciężko znaleźć cokolwiek w sugerowanych sumach. Podobna sytuacja występuje przy Radeonie 5970. To co znajdziemy w sklepach, wyceniono na ponad 2500 zł. To bardzo dużo. W ogólnym rozrachunku, nie wydaje nam się opłacalne, aby dopłacać aż tyle do nowego Radeona 5970. Znacznie tańszą alternatywą pozostają GeForce GTX 295 lub Radeon 5870. No chyba, że wymagamy od karty graficznej maksymalnej wydajności, a nasz portfel jest wypchany po brzegi gotówką. Wówczas zakup najszybszej karty graficznej, jaką jest bez wątpienia Radeon 5970 będzie zupełnie zrozumiały.